คเณศจตุรถี 2569 วันไหน วิธีไหว้พระพิฆเนศ ของบูชา และวันเริ่มพิธี

อัปเดตเทศกาลคเณศจตุรถี 2569 ตรงกับวันที่เท่าไหร่ พร้อมวิธีไหว้พระพิฆเนศที่บ้านแบบทำตามได้จริง เช็กลิสต์ของบูชาครบ จบในที่เดียว

ใกล้เข้ามาทุกทีแล้วกับหนึ่งในเทศกาลที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของคนศรัทธาพระพิฆเนศ นั่นก็คือ คเณศจตุรถี ช่วงเวลาที่เชื่อกันว่าองค์พระคเณศจะเสด็จลงมาใกล้ชิดกับเรามากที่สุด หลายคนอาจจะยังไม่รู้ว่าปีนี้เทศกาลตรงกับวันไหน ต้องเตรียมของบูชาอะไรบ้าง หรือถ้าอยากไหว้ที่บ้านต้องทำยังไงให้ถูกขั้นตอน วันนี้เรารวบรวมมาให้แบบเข้าใจง่าย ๆ อ่านจบทำตามได้เลย ไปดูกันเลย

เทศกาลคเณศจตุรถี 2569

เทศกาลคเณศจตุรถี คืออะไร

คเณศจตุรถี (Ganesh Chaturthi) เป็นเทศกาลประจำปีที่จัดขึ้นเพื่อสักการะบูชาพระพิฆเนศโดยเฉพาะ แต่ละปีวันที่จะไม่ตรงกัน เพราะอิงตามปฏิทินฮินดู โดยจะอยู่ในช่วงเดือนสิงหาคมถึงตุลาคมของทุกปี สำหรับปี 2569 นี้ เทศกาลจะเริ่มตั้งแต่วันที่ 14 กันยายน ไปจนถึงวันที่ 25 กันยายน 2569 รวมเป็นระยะเวลา 10 วันเต็ม ๆ

ความเชื่อของเทศกาลนี้คือ ช่วงเวลานี้เป็นช่วงที่พระคเณศเสด็จลงมายังโลกมนุษย์ คนที่ศรัทธาก็เลยพร้อมใจกันต้อนรับพระองค์ด้วยการบูชาอย่างเต็มที่ตลอด 10 วัน และเมื่อครบกำหนดก็จะทำพิธีส่งเสด็จพระองค์กลับ

หลายคนอาจสับสนระหว่าง "คเณศจตุรถี" กับ "คเณศชยันตี" ซึ่งจริง ๆ แล้วไม่เหมือนกัน คเณศชยันตีจะมีแค่วันเดียว เน้นการบูชาแบบเรียบง่ายในครอบครัว ลูกหลานกลับมารวมตัวไหว้พระคเณศที่บ้าน ส่วนคเณศจตุรถีจะฉลองกันยาว 10 วัน มีการปั้นเทวรูปจากดินขึ้นมาใหม่ อัญเชิญมาประทับ แล้วฉลองกันใหญ่โตทั่วทั้งรัฐเลยทีเดียว

เทศกาลคเณศจตุรถี ที่อินเดีย

ภาพจาก : Snehal Jeevan Pailkar / / Shutterstock.com

พระคเณศเป็นที่เคารพนับถืออย่างกว้างขวางในศาสนาฮินดู เทศกาลคเณศจตุรถีเลยจัดกันทั่วประเทศ แต่ที่คึกคักและยิ่งใหญ่ที่สุดต้องยกให้รัฐมหาราษฏระ โดยเฉพาะเมืองมุมไบ นอกจากนี้ก็ยังมีการฉลองในรัฐมัธยประเทศ กรณาฏกะ โอริสสา เตลังกานา อานธรประเทศ ทมิฬนาฑู และกัว ในรูปแบบที่แตกต่างกันไปตามแต่ละพื้นที่

ถ้ามีโอกาสไปสัมผัสบรรยากาศจริง จะได้เห็นขบวนพาเหรดที่มีเสียงกลอง ขลุ่ย เพลงทางศาสนา นักเต้นในชุดแต่งกายสีสันจัดจ้านเต้นรำกันเต็มถนน มีงานแสดงสินค้าและกิจกรรมทางวัฒนธรรมให้เดินเที่ยวเลือกซื้อของหัตถกรรม เครื่องประดับ ของกินที่เกี่ยวกับพระคเณศ แถมยังได้แวะชมโรงงานปั้นรูปปั้นดินเหนียว ดูศิลปินท้องถิ่นปั้นองค์เทวรูปกันสด ๆ อีกด้วย โดย 10 วันของเทศกาลนี้ที่อินเดียจะประกอบไปด้วย

วันที่ 1: อัญเชิญรูปปั้นพระคเณศมาประดิษฐานที่บ้านหรือแท่นบูชาสาธารณะ ทำพิธีต้อนรับ สวดมนต์ ถวายขนมหวาน
วันที่ 2-9: ทำพิธีปูจาประจำวัน ถวายดอกไม้ ผลไม้ มะพร้าว ขนมหวาน พร้อมกิจกรรมรื่นเริงอย่างการแสดง คอนเสิร์ต และกิจกรรมการกุศล
วันที่ 10: จัดขบวนแห่ใหญ่ส่งเสด็จ แล้วนำรูปปั้นไปลอยแม่น้ำหรือทะเล เป็นสัญลักษณ์ว่าพระองค์เสด็จกลับสวรรค์ พร้อมนำความทุกข์และอุปสรรคต่าง ๆ ของผู้คนไปด้วย

เทศกาลคเณศจตุรถี การบูชาที่บ้าน

ไม่ต้องไปถึงอินเดียก็บูชาพระพิฆเนศในช่วงเทศกาลนี้ได้ที่บ้านเลย โดยเลือกทำแบบเต็มรูปแบบ 10 วัน หรือจะย่อให้เหมาะกับความสะดวกของแต่ละคนก็ได้ เช่น

บูชาแบบ 1 วัน แล้วทำพิธีส่งเสด็จ (วิสารชัน) เลยในวันเดียว
บูชาแบบ 1 วันครึ่ง แล้วทำวิสารชัน
บูชาแบบ 3 วัน 5 วัน หรือ 7 วัน แล้วค่อยทำวิสารชันส่งเสด็จ

เรื่องที่หลายคนสงสัยคือ "วิสารชัน" คืออะไร พูดง่าย ๆ ก็คือขั้นตอนส่งเสด็จพลังขององค์พระคเณศที่สถิตอยู่ในเทวรูปดินปั้นที่เราทำขึ้นมาเฉพาะกิจสำหรับเทศกาลนี้กลับคืนไป เมื่อทำวิสารชันแล้วจะไม่นำเทวรูปองค์นั้นกลับมาบูชาต่ออีก

แต่ถ้าใครใช้เทวรูปองค์ที่บูชาประจำอยู่แล้วที่บ้าน ไม่ต้องทำวิสารชันนะ แค่เชิญท่านมาร่วมพิธีในช่วงเทศกาล แล้วพอเสร็จพิธีก็เชิญท่านกลับขึ้นหิ้งบูชาตามปกติได้เลย

การเตรียมตัวในพิธีคเณศจตุรถี

ไม่ต้องซีเรียสว่าต้องยิ่งใหญ่แบบที่อินเดีย ทำแบบเรียบง่ายที่บ้านก็ได้ใจความเหมือนกัน สิ่งที่ควรเตรียมคร่าว ๆ ก่อนเริ่มพิธีมีดังนี้

เทวรูปพระพิฆเนศที่บูชาอยู่ที่บ้านเป็นประจำ
โต๊ะเล็ก ๆ หรืออาสนะ/ผ้าปูสำหรับตั้งแท่น นิยมใช้สีแดงหรือสีส้ม
จัดพื้นที่ให้สะอาด สงบ เหมาะกับการสวดมนต์และทำพิธี

จากนั้นค่อยเตรียมของบูชาและอุปกรณ์อื่น ๆ ดังนี้

ของบูชา

เช็กลิสต์ของบูชาพระพิฆเนศ วันคเณศจตุรถี มีดังนี้ (มีไม่ครบทุกอย่างก็ไม่เป็นไร เอาเท่าที่หาได้)

ข้าวสารขาวที่ใช้หุงปกติ
น้ำเปล่าใส่ถ้วย พร้อมช้อนสะอาดสำหรับตักถวาย
น้ำปัญจมรัตน์ (นม โยเกิร์ต เนย น้ำผึ้ง น้ำตาลทราย หรือน้ำอ้อย)
น้ำสะอาดสำหรับล้างเทวรูป และผ้าสะอาดสำหรับเช็ด
ผ้าแต่งองค์เทวรูป ผ้านุ่ง ผ้าคลุม หรือถ้าไม่มีใช้ด้ายฝ้ายสีแดงคล้องแทนก็ได้
ผงเจิม เช่น ผงซินดู ผงกุมกุม ผงจันทร์ (หาได้เท่าไหนก็เอาเท่านั้น)
น้ำหอมสำหรับประพรมเทวรูป
เครื่องประดับ เช่น สร้อย กำไล หรือถ้าไม่มีใช้เหรียญเงินเหรียญทอง หรือข้าวสารแทนของมีค่าก็ได้
ดอกไม้และมาลัย
ธูปหรือกำยาน
ดวงประทีปหรือเทียน
ผลไม้ตามฤดูกาล
ขนมหวาน โดยเฉพาะลาดูและโมทกะ
หมาก พลู หญ้าแพรก

ขั้นตอนการบูชา

พิธีเต็มรูปแบบจะมีหลายขั้นตอน แต่ละขั้นจะเริ่มด้วยการกล่าวคำอัญเชิญสั้น ๆ ว่า "โอม ศรี คเณศายะ นะมะหะ" ก่อนลงมือทำ ลองทำตามขั้นตอนนี้ดูได้เลย

1. อัญเชิญองค์พ่อ: กล่าว "โอม ศรี คเณศายะ นะมะหะ" ขอเชิญองค์พระคเณศประทับยังแท่นพิธี (ที่โปรยข้าวสารหรือดอกไม้ไว้)

2. ถวายน้ำล้างพระบาท-พระหัตถ์-พระโอษฐ์: สวด "โอม ศรี คเณศายะ นะมะหะ" ตักน้ำวนบริเวณพระบาท (เท้า), พระหัตถ์ (มือ), และพระโอษฐ์ (ปาก) อย่างละ 3 ครั้ง แล้วเทลงเบื้องหน้า

3. พิธีสรงน้ำ (สนาน): สวดบทเดิม แล้วถวายน้ำสะอาด หรือน้ำปัญจมรัตน์สรงเทวรูป จากนั้นล้างน้ำสะอาด เช็ดให้แห้ง แล้วเชิญกลับแท่น (ถ้าองค์ท่านสรงน้ำไม่ได้ ให้ใช้วิธีวนถ้วยน้ำรอบองค์แล้วเทเบื้องหน้าแทน)

4. ถวายผ้าทรง & เจิมผงมงคล: คล้องผ้าทรง/เส้นด้ายแดง นำผงซินดู/ผงจันทน์เจิมที่หน้าผากท่าน และประพรมน้ำหอม

5. ถวายเครื่องประดับและดอกไม้: สวมสร้อย คล้องมาลัยดอกไม้สดสวย ๆ

6. จุดธูป/กำยาน ประทีป: จุดธูปหอม วนถวายหน้าเทวรูป พร้อมจุดเทียน/ประทีปให้สว่างไสว

7. ถวายขนม ผลไม้ และหญ้าแพรก: ถวายขนมโมทกะ ลาดู ผลไม้ และหญ้าแพรก (หากของถวายเยอะ ให้ใช้วิธีตักน้ำวนรอบถาดของถวายแล้วเทลงเบื้องหน้า)

8. สวดมนต์สรรเสริญ และทำพิธีอารตี: สวดบท "โอม ศรี คเณศายะ นะมะหะ" (หรือสวดบทสรรเสริญ 108 จบตามสะดวก) แล้วทำพิธีอารตี (วนไฟถวาย)

ขั้นตอนทั้งหมดนี้ปรับลดหรือเพิ่มได้ตามความสะดวก ไม่จำเป็นต้องทำครบทุกขั้นทุกวัน จะทำเต็มรูปแบบแค่วันแรกกับวันสุดท้าย ส่วนวันอื่น ๆ สวดมนต์และถวายผลไม้ขนมหวานง่าย ๆ ก็ได้เช่นกัน พอถึงวันสุดท้ายของพิธี ก็อัญเชิญเทวรูปกลับขึ้นหิ้งบูชาตามปกติ ถือว่าจบพิธีคเณศจตุรถีในปีนี้

เทศกาล คเณศจตุรถี 2569 เป็นช่วงเวลาสำคัญของผู้ศรัทธาในองค์พระพิฆเนศ ที่เปิดโอกาสให้ผู้คนได้ร่วมสักการะ ขอพร และระลึกถึงพระองค์ ไม่ว่าจะร่วมเฉลิมฉลองในอินเดียหรือประกอบพิธีอย่างเรียบง่ายที่บ้าน ก็สามารถปฏิบัติได้ตามความสะดวกและกำลังศรัทธา สิ่งสำคัญที่สุดคือการตั้งใจบูชาด้วยจิตที่สงบและเคารพต่อองค์พระพิฆเนศ ซึ่งถือเป็นหัวใจของเทศกาลนี้

บทความที่เกี่ยวข้อง

ขอบคุณข้อมูลจาก : เฟซบุ๊ก พิพิธภัณฑ์พระพิฆเนศ, odynovotours.com, holidify.com

คเณศจตุรถี 2569 วันไหน ไหว้พระพิฆเนศยังไงให้ปัง เตรียมของบูชาอะไรบ้าง